Zdjęcie: User:Rls
Bogata sieć naczyń krwionośnych w błonie śluzowej nosa gwarantuje, że nos może spełniać swoje podstawowe funkcje - oczyszczać, ogrzewać i nawilżać przepływające powietrze. Liczne naczynia włosowate są zasilane w krew z dwóch tętnic szyjnych. Dlatego nawet w przypadku drobnego uszkodzenia naczyń mogą pojawić się trudne do opanowania krwotoki.Co jest przyczyną krwawień z nosa?
1. Uszkodzenie śluzówki nosowej
- Stan zapalny błony śluzowej rozwijający się w przebiegu alergii czy infekcji osłabia wytrzymałość ścian naczyń krwionośnych. Dodatkowo kichanie i silny katar wywołują miejscowy obrzęk, podrażnienie śluzówki i pękanie drobnych naczyń włosowatych.
- Nadmierne przesuszenie śluzówki nosa również prowadzi do jej uszkodzenia. Podstawowym zagrożeniem jest przesuszone powietrze w ogrzewanych pomieszczeniach oraz liczne zanieczyszczenia chemiczne unoszące się w powietrzu, pyły oraz gazy. Wysuszona błona śluzowa łatwo pęka i krwawi.
- Przyczyną krwawień może być drobny uraz wywołany nie tylko przez uderzenie w nos, ale nawet przez zbyt silne pocieranie czy wydmuchiwanie nosa. Szczególną uwagę trzeba poświęcić małym dzieciom, które często wkładają zabawki, jedzenie i palce do nosa.
2. Nagłe podwyższenie ciśnienia krwi
Podwyższone ciśnienie powoduje, że fala krwi uderza w ściany naczyń ze zwiększoną siłą. Zbyt cienkie lub uszkodzone naczynia krwionośne mogą nie wytrzymać tego przeciążenia. Przerwanie ciągłości ściany skutkuje krwotokiem.Nagły wzrost ciśnienia krwi spowodowany jest zbyt intensywnym wysiłkiem fizycznym i przegrzaniem organizmu.
Pobudzenie krążenia krwi wywołuje również wysoka temperatura otoczenia - upały, korzystanie z sauny, gdy głównie naczynia krwionośne w skórze i błonach śluzowych muszą wytrzymać podniesione ciśnienie krwi.
Podobnie dłuższe trzymanie nóg w górze czy pochylona pozycja powodują, że większa objętość krwi jest przepompowywana do naczyń krwionośnych w obrębie głowy.
3. Zagrożenie kryje się w niektórych lekach
Powszechnie stosowane leki przeciwbólowe z grupy tzw. niesterydowych leków przeciwzapalnych, jak aspiryna, ibuprofen, naproksen hamują krzepliwość krwi. W przypadku drobnych skaleczeń utrudniają tworzenie skrzepu i wydłużają czas krwawienia.Podobne działanie wywołują wysokie dawki czosnku i ziele nostrzyka.
Osoby, którym dokuczają krwotoki i wysokie ciśnienie krwi powinny ograniczyć stosowanie preparatów z żeń-szeniem. Nadużywanie tego surowca może wywołać tak zwany syndrom żeńszeniowy, który objawia się między innymi nadciśnieniem tętniczym.
Niebezpieczeństwo kryje się również w nadużywaniu popularnych kropli na katar. Zawarte w nich substancje lecznicze jak ksylometazolina czy oksymetazolina powodują tak zwaną anemizację błony śluzowej. Obkurczając naczynia mogą prowadzić do nadmiernego przesuszenia śluzówki i jej zaników. Preparatów tych nie należy stosować dłużej niż 3-5 dni.
4. Ukryte schorzenia
Krwawienie z nosa może być znakiem ostrzegawczym, że w organizmie dzieje się coś złego. Sprawcą spontanicznych drobnych krwawień może być nadciśnienie tętnicze lub choroba miażdżycowa, które osłabiają wytrzymałość naczyń.Na poważne krwotoki narażone są osoby ze skazą krwotoczną wrodzoną (np. hemofilia) lub nabytą (np. w przebiegu chorób wątroby), gdy brakuje substancji potrzebnych do krzepnięcia krwi.
Niekiedy nos stanowi ujście dla krwi odpływającej z górnych dróg oddechowych i płuc, czy żylaków przełyku.
Częste i uporczywe krwotoki z nosa wymagają niezwłocznej porady lekarskiej. Specjalista laryngolog ma do dyspozycji kilka metod leczenia, od suplementacji brakujących witamin po zamrażanie uszkodzonych naczyń krwionośnych czy zabiegi operacyjne.
Jak postępować w przypadku krwotoku z nosa?
Opanowanie i spokój to podstawowe zasady działania w nagłych przypadkach. Sporadyczne krwawienia z nosa nie zagrażają zdrowiu i ustają przeważnie samoczynnie.• Zachowaj półsiedzącą pozycję ciała z głową lekko pochyloną do przodu. Zmniejszasz w ten sposób ryzyko zakrztuszenia się krwią.
• Aby zatrzymać krwawienie dociśnij skrzydełka nosa do przegrody nosowej.
• Na kark, czoło, nos przyłóż zimne okłady. Niska temperatura spowoduje obkurczenie naczyń, zmniejszy przepływ krwi i zatamuje krwotok.
• Przy drobnych krwawieniach na błonę śluzową nosa można nałożyć maść przyspieszającą proces krzepnięcia krwi Emofix. Zawarte w niej kwasy tłuszczowe, białka z drożdży i witamina E ułatwią regenerację nabłonka.
• Jeśli krwawienie z nosa nie ustępuje do 30 minut, nie zwlekaj z wizytą na pogotowiu. Zasięgnij pomocy lekarskiej, gdy krwawienie z nosa pojawiło się po urazie głowy lub szyi.
Kilka godzin po opanowaniu krwawienia unikaj podcierania nosa.
• Zwróć uwagę, by dziecko nie usuwało zaschniętych skrzepów.• Zrezygnuj z gorących napój i kąpieli.
• Nie stosuj inhalacji.
• Staraj się nie schylać i nie podnosić ciężkich przedmiotów.
• Jeśli krwotok towarzyszy przeziębieniu czy poważniejszej infekcji, zrezygnuj z leków na bazie kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) lub ibuprofenu, które obniżają krzepliwość krwi.
• Możesz wzmocnić i uszczelnić ściany naczyń krwionośnych stosując wysokie dawki preparatów z rutyną (np. Rutinoscorbin, Venescin).
Uniknij niepotrzebnych krwotoków - dbaj o właściwą higienę nosa
Wysuszona śluzówka nosa traci swoją funkcję ochronną i staje się bardziej podatna na uszkodzenia. U osób wrażliwych samo przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach wywołuje dyskomfort i uczucie ściągnięcia błon śluzowych. Suchość w nosie pomogą złagodzić pielęgnujące maści nawilżające z pantenolem (np. Rinopanteina), żele (np. Alfarin) lub rozwory wody morskiej (np. Disnemar, Marimer, Sterimar).Zachowaj ostrożność przy stosowaniu u dzieci odciągaczy do kataru.
Wybieraj atomizery z wodą morską o odpowiednio niskim ciśnieniu.
mgr farm. Dorota Gruszka
Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Pracuje w aptece ogólnodostępnej.
